Nút thắt logistics và thách thức kết nối
Thực tế hiện nay cho thấy, năng lực cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam trên trường quốc tế đang chịu áp lực từ những “nút thắt” của hệ thống logistics. Theo chia sẻ từ đại diện Hiệp hội lương thực Việt Nam(VFA) chi phí logistics hiện đang chiếm tới 30% giá thành mặt hàng gạo nói riêng và một số mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam, trở thành rào cản lớn đối với các doanh nghiệp xuất khẩu.
Theo chia sẻ của đại diện Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), nguyên nhân cốt lõi bắt nguồn từ sự phân mảnh về mặt địa lý khi các vùng nguyên liệu trọng điểm tại Đồng Bằng sông Cửu Long nằm cách xa hệ thống cảng biển lớn, buộc hàng hóa phải luân chuyển qua nhiều khâu trung gian, làm phát sinh đáng kể chi phí vận chuyển và bốc xếp.
Bên cạnh đó, việc phụ thuộc quá lớn vào vận tải đường bộ đã tạo ra những hệ lụy trực tiếp: tình trạng ùn tắc kéo dài tại các cửa ngõ TP.HCM và sự thiếu hụt container rỗng trong các mùa cao điểm không chỉ làm chậm tiến độ giao nhận mà còn đẩy chi phí vận hành lên cao. Ngoài ra, các doanh nghiệp còn phải đối mặt với “gánh nặng” từ các chi phí phát sinh do hạ tầng quá tải, bao gồm phí lưu bãi, phí chờ đợi và các tiêu chuẩn khắt khe về bảo quản hàng lạnh, hàng nông sản. Những nút thắt này không chỉ làm tiêu tốn nguồn lực tài chính mà còn trực tiếp giảm lợi thế cạnh tranh của nông sản Việt Nam trên bản đồ thương mại toàn cầu.
Cơ hội và lợi thế chiến lược từ hạ tầng kết nối mới
Năm 2026 hoạt động logistics đang được thúc đẩy nhờ sự phát triển đồng bộ hóa của các dự án hạ tầng quốc gia. Việc tuyến Vành đai 3 TP.HCM dự kiến hoàn thành vào tháng 6/2026 sẽ tạo ra trục hành lang kinh tế mới, kết nối trực tiếp các khu công nghiệp trọng điểm và khu vực Tây Nam Bộ với cảng khu vực Hiệp Phước. Dự án này được kỳ vọng sẽ giúp rút ngắn 30–40% thời gian vận chuyển, đồng thời giảm thiểu đáng kể chi phí logistics đường bộ cho doanh nghiệp.
Cùng với đó là các nỗ lực thí điểm cho tàu hành hải trên lớp bùn loãng tại luồng Soài Rạp theo định hướng của Bộ Xây dựng và Cục Hàng hải không chỉ mở rộng khả năng tiếp nhận tàu tải trọng lớn mà còn tạo ra sự ổn định cho các tuyến dịch vụ quốc tế. Điều này mang lại lợi thế cho doanh nghiệp trong việc thiết lập chuỗi cung ứng ổn định, giảm thiểu rủi ro chờ đợi do hạn chế mớn nước. Thực tiễn cho thấy khi chi phí hợp lý và dịch vụ được tổ chức đồng bộ, các doanh nghiệp có xu hướng chuyển dịch dòng hàng từ các điểm khai thác cũ về những khu vực hiệu quả hơn. Với con số tăng trưởng sản lượng đạt +86,5% trong năm 2025, Tân Cảng Hiệp Phước minh chứng rất rõ cho sự dịch chuyển dòng hàng hiệu quả giúp giảm áp lực cho khu vực Cát Lái, thêm lựa chọn giao nhận cho khách hàng và tối ưu hóa toàn diện chuỗi logistics khu vực.
Hệ sinh thái dịch vụ tích hợp tại Tân Cảng – Hiệp Phước
Để giải quyết triệt để các bài toán về chi phí và thời gian cho doanh nghiệp, Tân Cảng Hiệp Phước (TCHP) đã triển khai hệ sinh thái dịch vụ tích hợp với định hướng chiến lược: “Nâng tầm kết nối – Đẩy mạnh đầu tư – Tối ưu dịch vụ – Kinh doanh hiệu quả”. Trọng tâm của hệ sinh thái này là chuyển dịch mô hình khai thác theo hướng thực chất và bền vững thông qua các nhóm giải pháp như:
Hình thành năng lực hậu cần tại chỗ: TCHP tập trung đẩy nhanh triển khai Giai đoạn 1 dự án Depot (1,22 ha) ngay trong cảng nhằm hình thành năng lực depot tại chỗ. Bước đi này giúp cảng chủ động nguồn container rỗng, trực tiếp giảm thiểu chi phí và thời gian vận chuyển từ các cơ sở trong hệ thống TCSG, nâng cao hiệu quả phục vụ khách hàng góp phần tạo điều kiện tối đa cho doanh nghiệp trong việc tổ chức sản xuất và kinh doanh.
Tối ưu hóa năng lực tiếp nhận và hạ tầng hàng hải: Cảng tập trung tái cơ cấu năng lực khai thác thông qua công tác duy tu mớn nước trước bến để đảm bảo an toàn hàng hải và nâng cao năng suất giải phóng tàu. Đặc biệt, việc phối hợp triển khai thí điểm cho tàu hành hải trên lớp bùn loãng tại luồng Soài Rạp theo chỉ đạo của Cục Hàng hải là giải pháp then chốt để mở rộng khả năng tiếp nhận các tàu có tải trọng lớn. Hiện nay, trung bình mỗi tuần Tân Cảng Hiệp Phước tiếp nhận khoảng 10 chuyến tàu (chưa bao gồm các chuyến tăng cường). Hoạt động vận chuyển vòng ngoài giữa Cát Lái và Hiệp Phước đối với container hàng, container rỗng và container hàng nguy hiểm luôn đảm bảo duy trì hiệu quả cao.
TCHP tiếp tục nâng cao năng lực phục vụ thông qua khu giao nhận tập trung hàng nguy hiểm IMDG và duy trì các chính sách hỗ trợ thiết thực như miễn phí nâng hạ, miễn phí lưu bãi đối với container hàng và container rỗng. Những chính sách này không chỉ giảm áp lực chi phí mà còn thúc đẩy cộng đồng doanh nghiệp dịch chuyển dòng hàng về các điểm khai thác hiệu quả hơn. Trong đó, một trong những ưu tiên hàng đầu là gia tăng tỷ lệ giao nhận trực tiếp ngay tại cảng và giảm áp lực trung chuyển vòng ngoài. TCHP cam kết rút ngắn thời gian xử lý hàng hóa, phối hợp cùng các hãng tàu duy trì tuyến dịch vụ ổn định để xây dựng chuỗi cung ứng theo hướng thuận tiện, hiệu quả và cạnh tranh hơn cho khách hàng. Thông qua việc tổ chức đồng bộ các dịch vụ logistics và tận dụng các kết nối hạ tầng mới, Tân Cảng Hiệp Phước kỳ vọng sẽ biến những thách thức hiện tại thành lợi thế cạnh tranh, củng cố vững chắc vị thế của hàng hóa Việt Nam trên thị trường quốc tế.
