TÓM TẮT
Việc lô sầu riêng đầu tiên của Việt Nam được xuất khẩu sang Trung Quốc theo quy trình “luồng xanh” qua Cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị không chỉ là một dấu mốc của ngành trái cây, mà còn phản ánh sự chuyển dịch quan trọng trong tư duy phát triển logistics nông sản.
Theo bài viết, lợi thế cạnh tranh của logistics nông sản trong giai đoạn mới sẽ không còn nằm ở tốc độ thông quan đơn thuần, mà ở khả năng kiểm soát chất lượng từ đầu chuỗi, truy xuất nguồn gốc, quản trị dữ liệu, chuỗi lạnh và phối hợp liên ngành.
“LUỒNG XANH” BẮT ĐẦU TỪ VÙNG TRỒNG, KHÔNG PHẢI TỪ CỬA KHẨU
Ngày 10/4/2026, lô sầu riêng tươi đầu tiên của Việt Nam được xuất khẩu sang Trung Quốc theo quy trình “luồng xanh” qua Cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị, gồm:
- 02 container.
- Khoảng 14.000 quả sầu riêng.
- Đóng gói quy cách 10 kg và 18 kg/thùng.
- Nguồn gốc từ vùng trồng Bảo Lộc, Lâm Đồng.
Điểm đặc biệt không nằm ở quy mô lô hàng mà ở quy trình tổ chức.
“Luồng xanh” được triển khai xuyên suốt từ:
- Quản lý vùng trồng.
- Giám sát đất.
- Thu hoạch.
- Sơ chế.
- Truy xuất nguồn gốc đến từng quả.
- Đóng gói.
- Chuẩn hóa hồ sơ.
- Kiểm soát chất lượng trước khi hàng đến cửa khẩu.
Theo bài viết, chất lượng không còn được “kiểm tra muộn” tại cửa khẩu mà phải được “tạo lập sớm” ngay từ đầu chuỗi cung ứng.
LOGISTICS PHẢI THAM GIA NGAY TỪ ĐẦU CHUỖI
Tác giả cho rằng nhiều doanh nghiệp vẫn hiểu “luồng xanh” chỉ là ưu tiên trong quá trình thông quan.
Tuy nhiên, nếu:
- mã số vùng trồng không hợp lệ;
- cơ sở đóng gói không đạt chuẩn;
- hồ sơ kiểm dịch thiếu hoặc sai;
- dữ liệu truy xuất không đầy đủ;
thì không một cơ chế ưu tiên nào có thể giúp hàng hóa thông quan bền vững.
Do đó, logistics cần tham gia ngay từ các công đoạn:
- thiết kế quy trình sau thu hoạch;
- phân loại;
- đóng gói;
- kiểm soát nhiệt độ;
- chuẩn hóa hồ sơ;
- xác định rõ trách nhiệm giữa các bên trong chuỗi.
DỮ LIỆU LÀ NỀN TẢNG CỦA “LUỒNG XANH”
Bài viết nhấn mạnh:
“Luồng xanh chỉ thật sự xanh khi dữ liệu cũng xanh.”
Điều này đồng nghĩa với việc dữ liệu phải:
- Minh bạch.
- Có khả năng truy xuất.
- Không bị đứt gãy.
- Được xác nhận ngay từ đầu chuỗi.
Đối với sầu riêng, logistics không chỉ là vận chuyển hàng qua cửa khẩu mà còn là quá trình bảo vệ giá trị của sản phẩm từ vùng trồng đến tay người tiêu dùng.
NĂM NĂNG LỰC CỐT LÕI CỦA LOGISTICS NÔNG SẢN
Theo bài viết, để mô hình “luồng xanh” phát huy hiệu quả lâu dài, cần xây dựng đồng bộ năm năng lực nền tảng:
- Chuẩn hóa vùng trồng và cơ sở đóng gói.
- Kiểm soát chuỗi lạnh và thời gian sau thu hoạch.
- Chuẩn hóa hồ sơ và chứng từ điện tử.
- Phối hợp hiệu quả giữa địa phương, doanh nghiệp, hải quan, kiểm dịch và đơn vị logistics.
- Thiết lập cơ chế phản hồi dữ liệu từ thị trường nhập khẩu trở lại vùng sản xuất.
LOGISTICS TRỞ THÀNH “BỘ NHỚ” CỦA CHẤT LƯỢNG
Bài viết đưa ra một góc nhìn đáng chú ý:
Trong thương mại nông sản hiện đại, chất lượng không còn là cảm nhận mà phải được chứng minh bằng dữ liệu.
Một bộ hồ sơ chất lượng đầy đủ bao gồm:
- Mã số vùng trồng.
- Mã cơ sở đóng gói.
- Hồ sơ kiểm dịch.
- Thông tin xử lý sau thu hoạch.
- Dữ liệu nhiệt độ bảo quản.
- Thời gian vận chuyển.
- Dữ liệu bốc dỡ.
- Thông tin vị trí hàng hóa.
- Phản hồi từ khách hàng nhập khẩu.
Theo tác giả, logistics đang trở thành “bộ nhớ” của chất lượng. Khi toàn bộ dữ liệu được ghi nhận đầy đủ, doanh nghiệp có thể chứng minh sản phẩm đáp ứng yêu cầu; ngược lại, thiếu dữ liệu sẽ làm giảm khả năng bảo vệ doanh nghiệp khi phát sinh tranh chấp.
Nguồn: Vietnam Logistics Review (VLR)
