Tiếp cận công nghệ cảng hiện đại và tăng kết nối doanh nghiệp đang mở thêm cơ hội hợp tác logistics giữa Việt Nam và Trung Quốc.
Từ cảng thông minh đến những kinh nghiệm cho logistics Việt Nam
Từ ngày 6 – 13/9/2026, Đoàn công tác của Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) đã thực hiện chương trình khảo sát, làm việc và kết nối doanh nghiệp logistics Việt Nam – Trung Quốc tại Hàng Châu, Ninh Ba, Thâm Quyến và Khâm Châu.
Chương trình được triển khai nhằm hỗ trợ doanh nghiệp logistics Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh, chủ động hội nhập và vươn ra thị trường quốc tế theo các định hướng, nhiệm vụ đã đề ra.
Trong 8 ngày làm việc tại Trung Quốc, Đoàn đã trao đổi với Hiệp hội Công nghiệp Công nghệ an ninh Chiết Giang, Hiệp hội giao nhận vận tải quốc tế Thâm Quyến cùng nhiều doanh nghiệp logistics, công nghệ và sản xuất lớn của Trung Quốc như Alibaba, Getwin Logistics, BYD, CEVA Logistics, CIMC Wetrans…
Các hoạt động tập trung vào khảo sát hạ tầng và công nghệ logistics hiện đại; tìm hiểu mô hình vận tải đa phương thức, kho bãi, chuỗi cung ứng xuyên biên giới; đồng thời kết nối trực tiếp doanh nghiệp hai nước trong các lĩnh vực đại lý, vận tải, kho bãi, thông quan và dịch vụ logistics trọn gói.
Đáng chú ý, qua các buổi làm việc với Alibaba, BYD, CEVA Logistics và nhiều doanh nghiệp lớn, đoàn công tác có điều kiện tìm hiểu quá trình phát triển, mô hình quản trị cũng như định hướng ứng dụng công nghệ trong thương mại điện tử xuyên biên giới, sản xuất ô tô, phương tiện vận tải tự hành, thiết bị thông minh, logistics và quản trị chuỗi cung ứng theo hướng xanh, bền vững.
Qua đó, những khả năng hợp tác giữa doanh nghiệp logistics Việt Nam và doanh nghiệp Trung Quốc cũng được mở rộng, nhất là trong ứng dụng và cung ứng các sản phẩm công nghệ tiên tiến phục vụ vận hành, khai thác logistics, hướng tới nâng cao khả năng tham gia chuỗi cung ứng khu vực và toàn cầu.
Ngày 8/9, đoàn khảo sát Cảng container Mai Sơn thuộc Cụm cảng Ninh Ba – Châu Sơn. Đây là một trong những bến container có quy mô khai thác lớn, đồng thời triển khai xe container thông minh tự lái trên quy mô rộng.
Tại đây, đoàn được giới thiệu mô hình “bản sao số” (Digital Twin), mô hình quản lý thông minh tích hợp với phần mềm điều hành n-TOS/iECS cùng hệ thống quản lý, điều khiển phương tiện tự lái và có lái.
Điểm đáng chú ý của mô hình này nằm ở khả năng kết nối đồng bộ con người, thiết bị, phương tiện và dữ liệu. Việc kết hợp định vị chính xác cao, trí tuệ nhân tạo và công nghệ điều phối giao thông giúp tối ưu hành trình xe container, giảm thời gian chờ và nâng cao an toàn.
Theo thông tin từ phía cơ quan quản lý, vận hành Cảng Mai Sơn, công nghệ kết hợp xe không người lái và xe có người lái giúp nâng hiệu quả quay vòng bãi khoảng 30%, đồng thời giảm khoảng 10% tỷ lệ xe tự hành đi lệch tuyến.
Tiếp đó, ngày 12/9, đoàn khảo sát Cảng container tự động Khâm Châu thuộc Tập đoàn Cảng Vịnh Bắc Bộ. Mô hình này kết hợp tự động hóa cảng biển với vận tải đa phương thức đường biển – đường sắt, sử dụng thiết bị xếp dỡ tự động, điều khiển từ xa, phương tiện vận chuyển container thông minh và hệ thống điều hành số.
Đặc biệt, khu bãi container được kết nối trực tiếp với ga đường sắt trung tâm. Theo thông tin từ cơ quan quản lý cảng, mô hình vận hành hình chữ U giúp tăng khoảng 50% mật độ điểm tác nghiệp của phương tiện vận chuyển thông minh (IGV), giảm khoảng 35% quãng đường di chuyển của thiết bị. Mô hình điều hành tích hợp giúp hiệu quả khai thác cảng tăng khoảng 30%, trong khi kết nối thời gian thực giữa đường sắt và cảng giúp hiệu quả chuyển tải container tăng khoảng 50%.
Từ thực tế tại Mai Sơn và Khâm Châu có thể thấy, giá trị của cảng thông minh không đơn thuần nằm ở việc sử dụng máy móc thay thế một số thao tác thủ công. Quan trọng hơn là sự chuyển đổi phương thức điều hành sang dựa trên dữ liệu theo thời gian thực.
Khi dữ liệu về tàu, container, thiết bị, phương tiện, bãi và đường sắt được kết nối trên cùng nền tảng, cảng có thể chủ động phân bổ nguồn lực, tối ưu luồng di chuyển, giảm thời gian chờ, nâng cao an toàn và sử dụng hiệu quả hơn đất đai, thiết bị, nhân lực.
Kinh nghiệm từ các cảng Trung Quốc vì vậy mang giá trị tham khảo đối với quá trình hiện đại hóa, số hóa và xanh hóa hệ thống cảng biển Việt Nam. Thay vì tự động hóa riêng lẻ từng khâu, xu hướng đang hướng tới một hệ sinh thái cảng thông minh, nơi thiết bị tự động, nền tảng dữ liệu, mạng 5G, trí tuệ nhân tạo, Digital Twin và hệ thống điều hành cảng được tích hợp thành một chuỗi vận hành thống nhất.
Đặc biệt, khả năng kết nối cảng biển với đường sắt và các phương thức vận tải khác tại Khâm Châu cũng đem lại những kinh nghiệm đáng chú ý. Trong bối cảnh Việt Nam phát triển các cảng cửa ngõ quốc tế, cảng trung chuyển, trung tâm logistics và hành lang vận tải kết nối với Trung Quốc, mô hình điều hành tích hợp cảng – đường thủy – đường sắt – đường bộ có thể là một hướng tham khảo nhằm giảm chi phí logistics, rút ngắn thời gian vận chuyển và nâng cao năng lực cạnh tranh của hàng hóa xuất nhập khẩu.
Mở rộng kết nối, đưa cơ hội hợp tác vào thực chất
Không dừng lại ở việc khảo sát công nghệ và mô hình vận hành, chuyến công tác còn đặt trọng tâm vào kết nối trực tiếp cộng đồng doanh nghiệp logistics hai nước.
Tại Hội thảo Hợp tác Logistics và Chuỗi cung ứng Việt Nam – Trung Quốc tổ chức ở Thâm Quyến, hơn 140 doanh nghiệp cùng đại diện các cơ quan quản lý nhà nước hai nước đã tham dự. Doanh nghiệp Việt Nam và Trung Quốc trực tiếp trao đổi nhu cầu tìm kiếm đối tác đại lý, liên doanh vận tải đa phương thức, cung cấp dịch vụ kho bãi và thông quan xuất nhập khẩu.
Từ nhu cầu thực tế, dư địa hợp tác còn có thể được mở rộng sang tư vấn, chuyển giao và triển khai giải pháp tự động hóa; phát triển nền tảng quản trị cảng và chuỗi cung ứng; ứng dụng AI, IoT, Digital Twin và 5G; đào tạo nguồn nhân lực vận hành cảng thông minh cũng như phát triển các giải pháp kết nối cảng biển – đường thủy – đường sắt – đường bộ và vận tải xuyên biên giới.
Đối với các cảng biển Việt Nam như Lạch Huyện, Cái Mép – Thị Vải và những cảng có tiềm năng phát triển thành trung tâm logistics, cảng cửa ngõ hoặc cảng trung chuyển, đây cũng là cơ hội tiếp cận các giải pháp công nghệ phù hợp với điều kiện khai thác trong nước.
Hợp tác vì thế không chỉ dừng ở cung cấp thiết bị, mà có thể hướng tới đồng phát triển giải pháp, chia sẻ kinh nghiệm quản trị, chuẩn hóa quy trình và hình thành những mô hình khai thác có khả năng nhân rộng.
Trong bối cảnh thương mại Việt Nam – Trung Quốc tiếp tục tăng trưởng, việc nâng cao năng lực của doanh nghiệp logistics trong nước ngày càng có ý nghĩa. Thông qua khảo sát thực tế, tiếp cận công nghệ và kết nối với các doanh nghiệp hàng đầu Trung Quốc, doanh nghiệp Việt Nam có thêm điều kiện học hỏi mô hình quản trị hiện đại, mở rộng mạng lưới đối tác và từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng khu vực, toàn cầu.
Chuyến công tác vì vậy không chỉ mở thêm một kênh kết nối giữa doanh nghiệp logistics Việt Nam – Trung Quốc, mà còn đặt ra những hướng hợp tác mới giữa cảng biển, nhà khai thác cảng, doanh nghiệp công nghệ và doanh nghiệp logistics hai nước.
Khi các kết nối được tiếp tục thúc đẩy theo hướng thực chất, có trọng tâm và gắn với nhu cầu cụ thể, hợp tác trong vận hành cảng thông minh, logistics đa phương thức, số hóa và tự động hóa có thể trở thành một trong những động lực giúp doanh nghiệp logistics Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh, mở rộng thị trường và từng bước vươn ra quốc tế.
