Logistics xanh và logistics thông minh đang trở thành xu hướng phát triển tất yếu trong khu vực ASEAN. Với vị thế là một trong những thị trường logistics năng động nhất Đông Nam Á, Việt Nam đang đẩy mạnh hợp tác với các nước ASEAN nhằm tăng cường kết nối hạ tầng, số hóa chuỗi cung ứng, phát triển logistics xanh và nâng cao năng lực cạnh tranh trong chuỗi giá trị khu vực.
VIỆT NAM NỔI LÊN NHƯ MỘT TRUNG TÂM LOGISTICS NĂNG ĐỘNG
Theo báo cáo Waypoint: Global Industrial Dynamics 2026 của Cushman & Wakefield, Việt Nam được đánh giá là một trong những thị trường logistics năng động nhất Đông Nam Á. Động lực tăng trưởng đến từ:
• Hoạt động sản xuất tiếp tục mở rộng.
• Dòng vốn đầu tư hướng tới xuất khẩu gia tăng.
• Tiêu dùng nội địa tăng trưởng ổn định.
• Nhu cầu phát triển hạ tầng logistics và công nghiệp ngày càng lớn tại các khu vực kết nối cảng biển, sân bay, đường cao tốc và trung tâm sản xuất.
ĐỊNH HƯỚNG HỢP TÁC LOGISTICS GIỮA VIỆT NAM VÀ ASEAN
Theo ông Nguyễn Anh Sơn, Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương), Việt Nam có nhiều lợi thế để trở thành mắt xích quan trọng trong mạng lưới logistics ASEAN nhờ vị trí địa chiến lược, quy mô xuất khẩu ngày càng mở rộng và sự phát triển của hạ tầng giao thông, cảng biển và thương mại điện tử.
Các định hướng hợp tác trọng tâm gồm:
- Kết nối hạ tầng và hành lang vận tải xuyên biên giới
- Thúc đẩy các tuyến vận tải đường bộ xuyên quốc gia.
- Tăng cường kết nối Việt Nam – Lào – Đông Bắc Thái Lan.
- Rút ngắn thời gian vận chuyển và giảm chi phí logistics nội khối ASEAN.
- Phát triển logistics xanh và logistics thông minh
- Chia sẻ dữ liệu logistics trong khu vực.
- Ứng dụng công nghệ số vào quản trị chuỗi cung ứng.
- Tăng cường chuyển đổi số trong hoạt động logistics.
- Thu hút đầu tư và chuyển giao công nghệ
- Học hỏi kinh nghiệm quản trị từ các tập đoàn logistics hàng đầu ASEAN.
- Nâng cao năng lực doanh nghiệp logistics trong nước.
- Tăng khả năng tham gia chuỗi cung ứng khu vực và toàn cầu.
Bắt nhịp logistics xanh, thông minh
Riêng về phát triển logistics xanh, logistics thông minh, lãnh đạo Cục Xuất nhập khẩu nhìn nhận, đây là một trong những lĩnh vực có tiềm năng hợp tác rất lớn giữa Việt Nam và các quốc gia ASEAN. Chuyển đổi số và phát triển logistics xanh hiện không còn là xu hướng riêng của từng quốc gia mà đang trở thành yêu cầu tất yếu để nâng cao sức cạnh tranh của toàn bộ chuỗi cung ứng khu vực.
Hiện nay, ASEAN đang hướng tới xây dựng một hệ sinh thái logistics có tính kết nối cao, vận hành trên nền tảng dữ liệu số và giảm phát thải carbon. Trong tiến trình đó, Việt Nam có nhiều điều kiện thuận lợi để tham gia sâu hơn vào hệ sinh thái logistics thông minh của khu vực nhờ quy mô thương mại lớn, tốc độ phát triển thương mại điện tử nhanh và vị trí kết nối quan trọng trong chuỗi cung ứng châu Á.
Theo ông Nguyễn Anh Sơn, khả năng hợp tác giữa Việt Nam với các nước ASEAN là rất rộng mở, đặc biệt ở ba nhóm lĩnh vực chính. Đầu tiên là kết nối dữ liệu và số hóa chuỗi logistics. Các nước ASEAN hoàn toàn có thể thúc đẩy chia sẻ dữ liệu hải quan, vận tải, cảng biển, kho vận và truy xuất nguồn gốc trên nền tảng số chung hoặc các cơ chế kết nối liên thông.
Tiếp đến là hợp tác phát triển logistics thông minh. Một số quốc gia như Singapore và Malaysia đang đi đầu về cảng thông minh, ứng dụng AI, IoT, blockchain và dữ liệu lớn trong điều phối logistics. Đây là cơ hội để Việt Nam tăng cường hợp tác trong đào tạo nhân lực, chuyển giao công nghệ, xây dựng cảng thông minh, trung tâm logistics số và hệ thống quản trị chuỗi cung ứng hiện đại. Nếu tận dụng tốt, doanh nghiệp logistics Việt Nam sẽ nâng cao đáng kể năng suất và giảm chi phí vận hành.
Cuối cùng là hợp tác phát triển logistics xanh và chuỗi cung ứng bền vững. Mục tiêu Net Zero vào năm 2050 buộc chuỗi cung ứng toàn khu vực phải chuyển đổi kết cấu vận hành. Các thị trường lớn hiện đều yêu cầu ngày càng cao về giảm phát thải carbon, truy xuất nguồn gốc và tiêu chuẩn ESG (môi trường, xã hội, quản trị). Vì vậy, ASEAN cần phối hợp xây dựng tiêu chuẩn chung về logistics xanh, vận tải xanh, kho bãi xanh cũng như cơ chế đo lường phát thải trong chuỗi logistics. Đây sẽ là yếu tố rất quan trọng giúp doanh nghiệp trong khu vực duy trì năng lực cạnh tranh xuất khẩu trong thời gian tới.
“Để hiện thực hóa các mục tiêu này, ASEAN vẫn cần giải quyết một số thách thức như chênh lệch trình độ số hóa giữa các quốc gia, thiếu đồng bộ về tiêu chuẩn dữ liệu, hạ tầng công nghệ và khung pháp lý cho chia sẻ dữ liệu xuyên biên giới. Do đó, bên cạnh đầu tư hạ tầng, điều quan trọng là phải tăng cường hài hòa thể chế, tiêu chuẩn kỹ thuật và cơ chế phối hợp giữa các cơ quan quản lý của các nước ASEAN”, ông Nguyễn Anh Sơn nhấn mạnh.
Nguồn: Báo Công Thương
