Trong khi quá trình xem xét các sửa đổi liên quan đến Vận đơn hàng không trực tiếp (Direct Air Waybill – DAWB) vẫn đang tiếp diễn, FIATA đã đưa ra hướng dẫn tạm thời nhằm hỗ trợ các hiệp hội thành viên và doanh nghiệp giao nhận ứng phó với những vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện.

Liên đoàn các Hiệp hội Giao nhận Vận tải Quốc tế (FIATA) cho biết đã nhận được nhiều đề nghị từ các hiệp hội thành viên và doanh nghiệp giao nhận trên thế giới về việc làm rõ tác động thực tiễn của những sửa đổi liên quan đến DAWB được Hội nghị Đại lý Hàng hóa IATA thông qua và đẩy nhanh triển khai.

Theo IATA, các sửa đổi DAWB quy định rằng đại lý hoặc trung gian hàng hóa giao hàng theo vận đơn hàng không trực tiếp sẽ được xác định là người gửi hàng trong việc thực hiện các nghĩa vụ và trách nhiệm bồi hoàn liên quan, không phụ thuộc vào tên được ghi tại ô “shipper” trên vận đơn. Nếu muốn áp dụng cơ chế khác, doanh nghiệp phải đạt được thỏa thuận với hãng vận chuyển trước khi giao hàng.

FIATA tiếp tục đề nghị xem xét các sửa đổi DAWB

FIATA cho biết đã chính thức đề nghị xem xét lại quyết định thông qua các sửa đổi DAWB theo các thủ tục của Hội nghị Đại lý Hàng hóa IATA. Đến nay, quá trình xem xét vẫn đang tiếp diễn, trong khi những vấn đề được FIATA và các bên liên quan trong ngành nêu ra cần được đánh giá toàn diện trên các phương diện vận hành, pháp lý và bảo hiểm.

Đáng chú ý, kể từ ngày 1/7/2026, thời điểm IATA cho biết các thay đổi sẽ có hiệu lực, doanh nghiệp giao nhận có thể gặp những vướng mắc trong hoạt động hằng ngày, đặc biệt là sự chưa rõ ràng về trách nhiệm pháp lý khi được khách hàng yêu cầu phát hành DAWB.

Trước tình hình này, FIATA ban hành hướng dẫn tạm thời nhằm hỗ trợ thành viên xử lý các vấn đề thực tiễn trong thời gian chờ quá trình xem xét được hoàn tất.

FIATA đồng thời nhấn mạnh tài liệu chỉ cung cấp thông tin chung và không được hiểu là sự công nhận hay chấp thuận của FIATA đối với tính hợp pháp, việc triển khai hoặc hiệu lực pháp lý của các sửa đổi DAWB của IATA. Hướng dẫn cũng không cấu thành tư vấn pháp lý hoặc diễn giải khuôn khổ pháp luật và hợp đồng áp dụng.

Việc triển khai DAWB chưa đồng nhất giữa các hãng hàng không

Theo thông tin FIATA nhận được, việc triển khai các sửa đổi DAWB hiện có sự khác biệt giữa các hãng hàng không. Một số hãng chưa có ý định áp dụng các sửa đổi, trong khi một số hãng khác cho biết sẽ thực hiện theo quan điểm của IATA nhưng chưa công bố cụ thể cách thức triển khai trong thực tế.

FIATA nhận định việc thiếu một phương thức triển khai nhất quán trên thị trường càng cho thấy sự yêu cầu cấp thiết phải hoàn tất quá trình xem xét các sửa đổi DAWB. Trong bối cảnh đó, doanh nghiệp cần lưu ý rằng chưa có một cách thức áp dụng chung đối với DAWB trên toàn thị trường.

Doanh nghiệp giao nhận cần chủ động trao đổi với hãng hàng không

FIATA khuyến nghị doanh nghiệp giao nhận chủ động làm việc với từng hãng hàng không để nắm rõ quan điểm và cách thức áp dụng các sửa đổi DAWB. Trường hợp hãng triển khai quy định mới, doanh nghiệp cần tìm hiểu cụ thể các yêu cầu về vận hành cũng như những thỏa thuận thương mại, pháp lý liên quan đến việc sử dụng DAWB.

Ở cấp độ toàn ngành, FIATA đang tiếp tục liên hệ với các hãng hàng không trên thế giới để làm rõ vấn đề.Tuy nhiên, tùy theo thỏa thuận thương mại và điều kiện hoạt động cụ thể, doanh nghiệp giao nhận có thể trực tiếp trao đổi với từng hãng vận chuyển.

Trong trường hợp hãng hàng không chưa công bố phương thức triển khai cụ thể, FIATA cho rằng doanh nghiệp giao nhận nên cân nhắc thể hiện rõ tư cách tham gia hợp đồng của mình trong các chứng từ liên quan, bao gồm trên AWB, đồng thời phù hợp với ý chí thương mại của các bên.

FIATA cũng đề cập đến cách tiếp cận trong Thỏa thuận Vận đơn hàng không điện tử đa phương của IATA (IATA e-AWB Agreement) về việc xác định rõ trường hợp doanh nghiệp giao nhận hành động với tư cách đại lý cho một bên thứ ba. Theo FIATA, cách tiếp cận này có thể được cân nhắc, khi phù hợp, nhằm góp phần giảm sự không chắc chắn về danh tính và vai trò của các bên trong quan hệ hợp đồng.

Lưu ý các yếu tố pháp lý, hợp đồng và bảo hiểm

Theo FIATA, tác động pháp lý của các sửa đổi DAWB hiện chưa được đánh giá đầy đủ và có thể khác nhau tùy theo pháp luật áp dụng, nội dung hợp đồng cũng như điều kiện cụ thể của từng giao dịch. Vì vậy, doanh nghiệp cần xem xét đồng thời các quy định pháp luật quốc gia, công ước quốc tế, thỏa thuận với khách hàng và hãng vận chuyển, phạm vi bảo hiểm cùng các yêu cầu vận hành của từng hãng hàng không.

Đối với những trường hợp cần thêm hướng dẫn, FIATA khuyến khích doanh nghiệp liên hệ với Hiệp hội thành viên FIATA tại quốc gia mình và, khi cần thiết, tìm kiếm tư vấn pháp lý độc lập về các thỏa thuận hợp đồng và nghĩa vụ pháp lý liên quan.

FIATA cũng khuyến khích các Hiệp hội thành viên tăng cường trao đổi với Hội đồng Tham vấn Địa phương IATA (LCC), các văn phòng khu vực của IATA và các bên liên quan tại từng quốc gia để cập nhật tình hình triển khai DAWB tại thị trường sở tại.

Đồng thời, FIATA cũng mong muốn tiếp tục nhận được phản hồi về cách thức áp dụng các sửa đổi DAWB của các hãng hàng không tại mỗi quốc gia. Những thông tin này sẽ hỗ trợ FIATA theo dõi diễn biến, cập nhật tới các Hiệp hội thành viên và phục vụ quá trình làm việc với IATA cùng các bên liên quan.

FIATA cho biết sẽ tiếp tục cập nhật tới các Hiệp hội thành viên khi có thêm thông tin mới về vấn đề này.